‘Ik had het plan opgevat om halsoverkop te vertrekken.
Mijn appartement was bijna leeg. Er stond alleen nog maar het nodige: een bed en een lamp. De meeste spullen die ik bezat, had ik verkocht of weggegooid. Wat ik overhield, paste in een koffer. Het was een grote koffer, dat wel.’ Zo begint het ‘tragikomische verhaal’ (staat op de achterflap) en ik dacht gelijk: oh, help. Ik zie het namelijk niet voor me: alles in één koffer. Slaapt hij op een luchtbed? En een staande lamp zal het dan ook wel niet zijn – eerder een zaklampje. Tien pagina’s verder blijkt hij ook nog een ‘vaste lijn’ te hebben, maar waarom je die in je koffer zou stoppen voor op reis, is me een raadsel. Ben ik nu flauw? Ontzettend. Maar het is Robbert Welagen die deze leeshouding uitlokt met zijn boek. Lees verder “Een beetje alsof verdwijnen”
Portet van zijn grootvader
‘Exegi monumentum aere perennius,’ dichtte Horatius, ‘regalique situ pyramidum altius/ quod non imber edax, non Aquilo impotens/ possit diruere aut innumerabilis/ annorum series et fuga temporum.’ In vertaling: ‘Ik heb een monument voltooid, duurzamer dan brons, grootser dan de koninklijke piramiden. Het kan niet vernield worden door de bijtende regen, de razende wind, door een ontelbaar aantal jaar, zelfs niet door de snelvoorbijgaande tijd.’ Ook Stefan Hertmans heeft met Oorlog en terpentijn een monument opgericht, voor zijn grootvader.
Hertmans kreeg de aantekenboeken van zijn grootvader Urbain Martien waarin deze zijn herinneringen aan zijn leven en met name zijn herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog had opgeschreven. Al lange tijd liep Hertmans ermee rond en nu, vlak voor het honderdste herdenkingsjaar van de oorlog heeft hij er een boek van gemaakt, waarin het verhaal van zijn opa, een kleine held, de geschiedenis van Europa toont. Lees verder “Portet van zijn grootvader”
Haast is er nergens
Over Berichten van een zakenman van D. Hooijer
‘Haast is er nergens,’ schreef D. Hooijer aan haar uitgever Van Oorschot vorig voorjaar – haar nu verschenen roman Berichten van een zakenman was nog niet definitief af. Ze kampte weliswaar met haar gezondheid, maar haar overlijden eind september kwam toch onverwacht. Haar roman kwam nog af en is nu verschenen. Met Berichten van een zakenman heeft ze een prachtig, Hooijeriaans verhaal nagelaten.
In haar kenmerkende stijl, met eenvoudige zinnen waarachter een hele wereld schuilgaat, beschrijft D. Hooijer de lotgevallen van vier homoseksuele mannen. Peter Landsman valt op oudere mannen. Hij verlaat zijn vriend Carl, die verliefd is geworden op een ander, en gaat terug naar zijn oude geliefde Reggy, een Indonesische man die nog getrouwd is met zijn vrouw Petula en tegelijkertijd een relatie heeft met zijn iets oudere oom Ted. Gecompliceerde liefdesrelaties: het doet denken aan het verhaal ‘Sleur is een roofdier’ uit de gelijknamige verhalenbundel waarmee Hooijer in 2008 de Libris Literatuurprijs won. Lees verder “Haast is er nergens”
La sprezzatura
Ilja Leonard Pfeijffer stapte in 2009 op de fiets om van Leiden naar Rome te fietsen. Onderweg werd hij verliefd op Genua. Prachtige stad zonder dat het een openluchtmuseum is geworden en daarmee is Genua een uitzondering op andere mooie Italiaanse steden. Het is een stad die geleefd wordt, vertelde Pfeiffer in gesprek met Wim Brands. Hij kwam bijna in de verleiding om het woord authenticiteit te gebruiken – kun je nagaan. Zijn leven in Leiden werd te comfortabel, te makkelijk. Met zijn vriendin besloot hij te emigreren. Genua werd zijn nieuwe woonplaats. Hetzelfde Genua waar Pfeijffers roman La superba zich afspeelt. Lees verder “La sprezzatura”
Het volledige leven
Wat is een biografie? Is het wetenschap? Mensen promoveren erop. Is het een literair genre? Volgens mij toch ook wel. Wat moet een biografie doen? Waarom lees ik ze – soms? Eigenlijk heel eenvoudig: om meer te weten te komen over iemand. Maar hier begint het: wat wil ik van die iemand weten? Als ik mij even beperk tot de biografieën van schrijvers: wil ik meer weten van hun werk (dat ik bewonder) of meer van het leven? In ieder geval hun werk. En van hun leven ook wel iets; volgens mij hangen werk en leven samen. Maar hoeveel wil ik dan weten?
Ik ben denk ik in het leven van een schrijver geïnteresseerd voor zover het met zijn werk te maken heeft. Nu wil ik ook niet heel kinderachtig zijn; dat leven mag mooi beschreven zijn met leuke anekdotes. Maar de biograaf moet de verleiding weerstaan om alles maar op te schrijven. Lees verder “Het volledige leven”
Bijzonder geslaagd experiment
Het mocht geen experiment worden. Een verhaal via Twitter moet meer zijn dan gewoon een verhaal zin voor zin tweeten. En dus schreef Egan – ze werkte er, met tussenpozen, een jaar aan – een serie tweets die bij elkaar een verhaal vormen: Black Box. Ze schreef het in een Japans notitieboek met acht vakjes per pagina, ieder vak net groot genoeg voor de 140 tekens die een tweet groot mag zijn. Zo te werk gaan is wel degelijk een experiment – een geslaagd experiment mag ik wel zeggen.
Ik heb het verhaal niet in een keer gelezen, maar verspreid over tien dagen zoals het in eerste instantie via Twitter verspreid gepubliceerd werd. Je moet je een beetje beheersen om niet alles in een keer te lezen, maar dat loont wel. Wie het in een keer leest, zou het misschien te snel zat zijn. Je merkt bij het lezen echt dat het verhaal als tweets geschreven is. Het zijn geen zinnen in een verhaal met afwisseling tussen lange en korte, zinnen met handeling, beschrijving en dialogen; het zijn stuk voor stuk tweets die ook los van elkaar overeind moeten blijven staan – oneliners haast. Lees verder “Bijzonder geslaagd experiment”
Twitteratuur
Literatuur en Twitter: een vruchtbare combinatie? Is literatuur geschikt voor het kortademige Twitter? Nu bestaan er natuurlijk (ultra)korte verhalen. Die zouden met gemak op Twitter kunnen, zeker Hemmingways beroemde six word story: ‘For sale: baby shoes, never worn.’
Maar hoe zit het met langer werk? Penguin heeft er zo’n boekje van, genaamd Twitterature. Literaire klassiekers worden in een aantal tweets samengevat. Best een aardig idee, maar het resultaat is een beetje flauw. Daan Heerma van Voss ging een stap verder. Hij vatte zijn roman Zonder tijd niet samen op twitter, maar kwetterde de tekst integraal door. Of dit het leesplezier verhoogt, weet ik overigens niet – het zal wel lang duren. Lees verder “Twitteratuur”
Een illusie armer
‘Schrijvers en publiek hebben elkaar gevonden in een onvoorspelbaarheid waar geen marketingplan tegenop kan. Ze rennen over de steppen, de industrie in verwarring achterlatend. Dat is een bevrijding voor iedereen,’ schreef Arjen Fortuin over het boekenjaar 2013. We zijn moe na de ‘plofboeken’, van voetballerbiografie tot clitlit, die de industrie ons door de strot heeft geduwd met grote marketingacties. Nu kiezen wij lezers zelf weer wat we willen lezen. En dan kiezen wij lekker klassieke schrijvers: Isaac Babel, Simon Carmiggelt en John Williams. We hebben behoefte aan goede literatuur, na in 2012 een jaar lang meegenomen te zijn van hype naar hype. Lees verder “Een illusie armer”
2013: het jaar in boeken
Een jaar geleden begon ik met justread, voornamelijk om bij te houden wat ik allemaal las. Nu een jaar verder: hoe was 2013 als boekenjaar? Ik kijk terug en zie dat ik slechts twintig boeken heb gelezen – een snellezer ben ik nooit geweest. Infinite Jest hield mij ruim drie maanden bezig en daarbij las ik ook literaire tijdschriften. Terugkijkend zie ik ook dat ik niet ben toegekomen aan Winterhanden van Stephan Enter, wat ik vorig jaar echt nog van plan was. Te veel andere boeken drongen voor. Enter schuift door naar 2014 – echt. Lees verder “2013: het jaar in boeken”
‘Gewone mensen verdienen ook hun verhalen.’
Een aantal jaar geleden las ik het verhaal ‘Sleur is een roofdier’; nu ook de rest van deze verhalenbundel van D. Hooijer. Ik herinnerde me van het eerste verhaal alleen nog dat het goed was, maar hoe of wat verder, waar het over ging – ik was het vergeten. Bij herlezing nu verbaast het me vooral dat ik toen niet meteen ook de rest van de bundel heb gelezen. Waarom ben ik gestopt? Het is namelijk een fenomenaal boekje van D. Hooijer.
Bij verschijning van Sleur is een roofdier schreef Kees ’t Hart in de Groene: ‘Hooijer bekommert zich meer om het schrijven van zinnen dan om verhalen. Haar verhalen zijn in hoofdzaak vehikels voor haar zinnen.’ Dit is exact hoe ik het boek ook gelezen heb. Ik had minder oog voor het verhaal, zo vaak kwam ik een prachtzin tegen. Deze bijvoorbeeld: Lees verder “‘Gewone mensen verdienen ook hun verhalen.’”