De speelruimten voor een noodzakelijk debat

Over Opperduitsland van Alexander Schimmelbusch

Alexander Schimmelbusch - OpperduitslandEr zijn twee zekerheden in het leven: je gaat dood en je moet belasting betalen. Dat is natuurlijk gefundenes Fressen voor idealistische journalisten op een conferentie in Davos, maar dat een partner bij een Duitse zakenbank deze opvatting huldigt, mag toch verrassend heten. De 39-jarige investment banker Victor komt tot het inzicht dat zijn rijkdom niet meer te rechtvaardigen is en werkt op basis hiervan een idee uit voor de hoe de Duitse samen­leving eruit moet komen te zien. Naar verluidt heeft Angela Merkel Alexander Schimmelbusch’ vierde roman Opperduitsland gelezen en passages eruit aangestreept. Lees “De speelruimten voor een noodzakelijk debat” verder

Een somber feest

Biesheuvel - Verhalen uit het gekkenhuisVier het korte verhaal. Onder dat motto werd vorige week de J.M.A. Biesheuvel­prijs uitgereikt als onderdeel van de Week van het Korte Verhaal. Het is een week om het genre korte verhalen wat meer liefde te geven. Ontstaan omdat het aan die liefde ontbrak bij het grote publiek. Ik vind dat een mooi streven, steun die Biesheuvel­prijs dan ook van harte (het prijzengeld wordt via crowd­funding verzameld), maar ik vraag me af of het genre wel echt een dienst bewezen werd. Lees “Een somber feest” verder

Meer dan een terugblik op een schrijversleven

Over Dagelijks werk van Renate Dorrestein

Renate Dorrestein - Dagelijks werk‘Want de vraag of we ouderdom kunnen en willen voorkomen, is een regelrechte bedreiging van een toekomstperspectief dat ik al heel lang koester, namelijk dat ik op een dag eindelijk een keer een oude vrouw zou zijn. Daar heb ik me altijd ontzettend op verheugd.’ Dit schreef Renate Dorrestein drie jaar geleden voor een lezing. Maar een oude vrouw zijn was haar niet gegeven: in het najaar van 2016 werd bij haar slokdarmkanker geconstateerd. Dorrestein overleed 4 mei 2018, op 64-jarige leeftijd. Met de naderende dood besloot ze alvast op te ruimen en weg te gooien, waarbij ze veel oud en veelal ongepubliceerd materiaal tegenkwam. Een deel daarvan, waaronder ook die lezing, is gebundeld in Dagelijks werk. Lees “Meer dan een terugblik op een schrijversleven” verder

De dood van Venetië

Over Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer

Ilja Leonard Pfeijffer - Grand Hotel EuropaWie station Santa Lucia in Venetië uitkomt, moet binnenkort entree betalen, variërend van € 2,50 tot € 10 op de drukste momenten. Hoe de toegang in de praktijk betaald moet gaan worden, is nog niet bekend, maar met deze maatregel hoopt het stadsbestuur de enorme toeristenstromen te beteugelen. Jaarlijks bezoeken 30 miljoen toeristen de stad, wat ernstig ten koste gaat van de leefbaarheid voor de bewoners. Zij trekken dan ook massaal weg. Was La Serenissima in 1422 met 199.000 inwoners de een na grootste stad van Europa, tegenwoordig heeft Venetië nog minder dan 55.000 inwoners. Het is in ditzelfde Venetië waar Ilja Leonard Pfeijffer een groot deel van zijn nieuwe roman Grand Hotel Europa situeert. Lees “De dood van Venetië” verder

Misleidende verhalen

Over Roza van Olivier Willemsen

Olivier Willemsen - RozaIn zijn tweede boek Roza duikt Olivier Willemsen in een bizarre geschiedenis. In de nacht van 2 februari 1959 verongelukt een groep jonge bergbeklimmers op de Cholattsjachl in het noordelijke Oeralgebergte. De groep bestaat uit negen studenten van het Oeral Poly­technisch Instituut uit Sverdlovsk, het huidige Jekaterinenburg. Onder leiding van de 23-jarige Igor Djatlov gaat de groep goed voorbereid op expeditie. Maar die nacht van de tweede februari verlaten de negen hun tent, nauwelijks gekleed, bij een temperatuur van vijfentwintig graden onder nul. De dode lichamen worden verspreid over de bergpas gevonden. In het lokale dialect Mansi betekent Cholattsjachl zoveel als ‘berg der lijken’. Lees “Misleidende verhalen” verder

Een duik in het archief

Over zes jaar stukken schrijven

‘Natuurlijk moet je nooit publiekelijk reageren op een recensie – of wat zich zo durft te noemen – maar soms is de verleiding wel tergend.’ Zes jaar geleden schreef ik mijn eerste recensie en de auteur van het boek kon zich kennelijk toch niet inhouden; hij schreef bovenstaande op Twitter. Ik was niet te spreken over het boek, had het het liefst voortijdig weggelegd en was in mijn bespreking nog mild. Vond ik toen. En nog steeds wel, al snap ik ook wel dat de auteur dit geen recensie vindt. Ik ben erg voor een persoonlijke literatuurbeschouwing, maar formuleerde ik het niet al te particulier? Lees “Een duik in het archief” verder

2018: het beste dat ik las

In 2018 las ik meer dan ooit, al leidde lang niet elk boek tot een bespreking – hier of elders. Over sommige boeken ga ik nog iets schrijven, van andere boeken is dat minder noodzakelijk. Boeken die me niet vreselijk veel deden, boeken waar ik niet zo veel over te zeggen heb. Maar tussen al die boeken zaten er ook een paar waar ik ronduit enthousiast over ben. Aan het eind van het jaar blik ik terug en kies mijn top drie. Lees “2018: het beste dat ik las” verder

Geen daden maar dromen

Over Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers van Rutger Bregman en Jesse Frederik

Bregman en Frederik - Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiersMet Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers hebben Rutger Bregman en Jesse Frederik een prikkelend essay geschreven dat uitnodigt om vanzelfsprekendheden in de economie nog eens goed te overdenken. Vanzelfsprekendheden als een feilloos werkende transparante markt. Vanzelfsprekendheden als dat de waarde van iets bepaald wordt door de prijs. Bregman en Frederik kiezen hiervoor een interessante route. Ze kiezen er niet voor om vanuit een linkse economische theorie kritiek te leveren. In plaats daarvan duiken ze in de geschiedenis van het liberalisme en laten zien hoe ver de hedendaagse liberale politici hiervan verwijderd zijn. Lees “Geen daden maar dromen” verder

Ongrijpbaar geluk

Over Grip van Stephan Enter

Stephan Enter GripHoe lang duurt het om erachter te komen dat een schrijver goed is? Toen ik zes jaar geleden Grip van Stephan Enter voor het eerst las, had ik dat vermoeden na één pagina. Ik herinner me weinig details van het verhaal, maar wel de indruk die het achterliet. Dit was een van de beste boeken die ik had gelezen. Onlangs herlas ik Grip. En ik had niet één pagina nodig om weer vast te stellen dat die Enter zo verrekte goed schrijft, maar slechts één alinea. Lees “Ongrijpbaar geluk” verder

Passanten in Kiev

Over Kiev op de bodem van een glas van Tobias Wals

Tobias Wals - Kiev op de bodem van een glasIn zijn debuut Kiev op de bodem van een glas schetst Tobias Wals (1993) in vijftien fragmenten een beeld van het leven in een hostel in de Oekraïense hoofdstad. Wat deze fragmenten tezamen vormen houdt het midden tussen een roman en een verhalenbundel. Gemene delers zijn de vaste bewoners van het Borscht Hostel en dezelfde, registrerende vertelstem van Tobias. Er is ook een zekere ontwikkeling, maar om als hoofdstukken uit een roman door te gaan hebben de afzonderlijke delen een te weinig dwingende samenhang. Lees “Passanten in Kiev” verder