Verdwenen woorden

Over Een woord voor van Eva Meijer

omslag van Een woord voor van Eva MeijerZoals elke taal steeds nieuwe woorden krijgt, verdwijnen er ook woorden. Andertieren, lijden, zuimel. Nooit van gehoord, van een enkel kun je nog iets van een betekenis herkennen. Zo betekent het eerste ‘van een andere soort’. ‘Lijden’ bestaat nog, maar niet in de betekenis van ‘voorbijgaan’ – al is die nog wel te herkennen in de constructie van ‘twee jaar geleden’. Misschien is ‘zuimel’ daarom wel mijn lievelings van deze drie: ik zou de betekenis nooit geraden hebben, maar ik vind het een mooi woord voor ‘nalatig’. De woorden zijn verdwenen en we hebben er een ander woord voor in de plaats. Zo gaat het ook in de roman Een woord voor van Eva Meijer. Met dit verschil: het verdwijnen gebeurt niet geleidelijk. In steeds rapper tempo verdwijnen woorden ineens uit het collectieve geheugen én uit boeken waar ze tot kort daarvoor nog stonden. Lees verder “Verdwenen woorden”

Dolende zielen

Over Het objectief van Martien van Agtmaal

Martien-van-Agtmaal-Het-objectiefEen dikke twee jaar geleden kwam Het objectief van Martien van Agtmaal uit en toen las ik het niet. Er verscheen destijds een recensie in De Groene en die was niet bepaald lovend (en bij mijn weten verschenen er ook geen andere recensies). Maar laatst tipte een vriendin me, het zou wel eens iets voor mij kunnen zijn. En gelijk had ze! Met enige vertraging heb ik nu weer een schrijver ontdekt naar wiens volgende werk ik alweer uitkijk. Lees verder “Dolende zielen”

Al het verdeelde zit voorgoed in ons

Over Ik ben hier liever niet alleen van Marjoleine de Vos

omslag Marjoleine de Vos - Ik ben hier liever niet alleenHoe kijk je terug op het leven van je overleden broer? In het onlangs verschenen essay Ik ben hier liever niet alleen onderzoekt Marjoleine de Vos de gevoelens die ze, in verschillende levensfasen, voor haar broer Huib koesterde. ‘We kenden elkaar niet goed,’ schrijft ze. ‘Ik wist niet veel van zijn leven, ik begreep eigenlijk niet waarom zijn leven zo gelopen is, noch waarom ik me zo hardnekkig met hem verbonden bleef voelen. En hoe konden we nu ineens zo nabij zijn?’ Lees verder “Al het verdeelde zit voorgoed in ons”

Wat is ‘een boek gelezen hebben’?

Over Mrs. Dalloway van Virgnia Woolf

boekomslag Virginia-Woolf-Mrs-DallowayWat is ‘een boek gelezen hebben’? Ik heb me dat wel eens afgevraagd wanneer een leerling een boek heeft gelezen, maar er hoegenaamd niets over kan vertellen (en in dit geval geloof ik de leerling best dat het boek echt uit is). Je hebt letters tot je genomen, maar er kennelijk erg weinig gedachten bij gehad, je niets afgevraagd. Is dat dan ‘een boek lezen’? De vraag dringt zich andermaal op naar aanleiding van eigen ervaring nu met Mrs Dalloway van Virginia Woolf. Lees verder “Wat is ‘een boek gelezen hebben’?”

Heel erg oké

Over Het gore lef van Sarah Arnolds

Sarah-Arnolds-Het-gore-lefEen collega kocht het van haar kerst­boeken­bon. Een vriendin drukte me het in de hand – wat ik ervan ging vinden. Het gore lef van Sarah Arnolds (1992) werd in de pers alom geprezen en zowel NRC als de Volkskrant bombarderen deze schrijfster tot talent van 2026. De achterflap barst van de quotes uit recensies en vriendelijke woorden van collega-schrijvers. De marketing­machine van uitgeverij Das Mag heeft weer goede zaken gedaan, zie ik. Je zou er haast achterdochtig van worden, van zulk luid tromgeroffel. Lees verder “Heel erg oké”

Mijn leesjaar 2025

Mag ik beginnen met heugelijk nieuws? Nadat ik de afgelopen jaren behoorlijk teleurgesteld was in verreweg het meeste wat ik las, ben ik dit jaar van meer dan een enkel boek echt onder de indruk. Natuurlijk, niet alle 37 boeken waren groots. Zo moest ik – een collega wilde het klassikaal lezen – ook door Joe Speedboot van Tommy Wieringa heen. Al jaren wil ik niets meer van hem lezen, maar goed, leerlingen zouden het leuk vinden, was de belofte. Bleek vies tegen te vallen. En dat snap ik ook wel. Maar ook waar het geen corvee voor de leeslijst betrof, las ik toch nog wat beroerde boeken. In de meeste gevallen las ik ze ook niet uit. Lees verder “Mijn leesjaar 2025”

Nog een kans voor Pirandello

Over Iemand, niemand en honderdduizend van Luigi Pirandello

Pirandello-iemand-niemand-en-honderdduizendGod, wat heb ik hem vervloekt. Zittend op de Aventijn met Pirandello in mijn hand, Novelle per un anno. Ik studeerde in Italië en volgde een vak over deze schrijver. De taal sprak ik inmiddels meer dan behoorlijk, maar het literaire Italiaans was nog moeilijk. Ik ploegde maar moeizaam door Pirandello’s verhalen over ruraal Sicilië. Ik heb me altijd afgevraagd of het de schrijver was, in 1934 gelauwerd met de Nobelprijs, die me niet echt aanstond of dat het mijn tekortschietende Italiaans was. Onlangs vond ik in de kringloopwinkel een vertaling van zijn roman Iemand, niemand en honderd­duizend. Vooruit, nog een kans dan. Lees verder “Nog een kans voor Pirandello”

Blijf je je hele leven wie je denkt te zijn?

Over De herinnerde soldaat van Anjet Daanje

Anjet-Daanje-De-herinnerde-soldaat‘Je kunt verhalen herzien en nieuwe verhalen beginnen,’ zei Sander Kollaard eens in een interview. ‘Wat essentieel is om te begrijpen aan de hele discussie over identiteit, is dat het verhalen zijn die we onszelf en anderen vertellen.’ Het lijkt of Anjet Daanje met deze zinnen in haar hoofd De herinnerde soldaat heeft geschreven. Vorig jaar las ik voor het eerst iets van haar en nu deze roman. Ik denk dat het het beste boek is dat ik in jaren heb gelezen. Lees verder “Blijf je je hele leven wie je denkt te zijn?”

Rouwdouwer legt rekenschap af

Over Rouwdouwers van Falun Ellie Koos

‘Waarom zijn we zo gemaakt dat we de wereld niet verdragen?’ Ada vraagt het zich af wanneer een pasgeboren puppy moeite heeft met overleven omdat hij verstoten is door de moeder. Een opmerkelijk moment waarin ze iets van gevoel toelaat – haar vader en zij waren immers rouwdouwers. Ada jankt niet, zoals ze het zelf zegt, in tegenstelling tot haar broertje Broos. Deze levenshouding van Ada wordt in het debuut Rouwdouwers van Falun Ellie Koos op de proef gesteld – dat voel je aan alles. Ik kreeg deze roman getipt en hoewel ik aanvankelijk nog enige reserves had, vond ik het steeds beter worden. Lees verder “Rouwdouwer legt rekenschap af”

Pijn is een pikhouweel

Over Nachtschade van Emma Laura Schouten

Emma-Laura-Schouten-Nachtschade‘Het liefst dreef ik op mijn rug, zodat mijn oren zich net onder de waterspiegel bevonden en het gillen van andere kinderen werd gedempt in de stilte van de onderwaterwereld.’ De hoofdpersoon in Nachtschade, de debuutroman van Emma Laura Schouten, beschrijft hoe ze ‘s zomers in het duinmeer drijft. Mooi beeld. Dit staat in het begin van de roman en hoe langer je leest, hoe meer je begrijpt dat de hoofdpersoon behoefte heeft aan een leven ‘gedempt in stilte’. Ze lijdt aan migraine, welks aanvallen haar dwingen om dagen door te brengen in ‘tussentijd’ met de gordijnen gesloten – ook het licht moet gedempt. Lees verder “Pijn is een pikhouweel”

Blijf op de hoogte