just read

Wat is ‘een boek gelezen hebben’?

Over Mrs. Dalloway van Virgnia Woolf

boekomslag Virginia-Woolf-Mrs-Dalloway Wat is ‘een boek gelezen hebben’? Ik heb me dat wel eens afgevraagd wanneer een leerling een boek heeft gelezen, maar er hoegenaamd niets over kan vertellen (en in dit geval geloof ik de leerling best dat het boek echt uit is). Je hebt letters tot je genomen, maar er kennelijk erg weinig gedachten bij gehad, je niets afgevraagd. Is dat dan ‘een boek lezen’? De vraag dringt zich andermaal op naar aanleiding van eigen ervaring nu met Mrs Dalloway van Virginia Woolf. Lees verder “Wat is ‘een boek gelezen hebben’?”

Heel erg oké

Over Het gore lef van Sarah Arnolds

Sarah-Arnolds-Het-gore-lef Een collega kocht het van haar kerstboekenbon. Een vriendin drukte me het in de hand – wat ik ervan ging vinden. Het gore lef van Sarah Arnolds (1992) werd in de pers alom geprezen en zowel NRC als de Volkskrant bombarderen deze schrijfster tot talent van 2026. De achterflap barst van de quotes uit recensies en vriendelijke woorden van collega-schrijvers. De marketingmachine van uitgeverij Das Mag heeft weer goede zaken gedaan, zie ik. Je zou er haast achterdochtig van worden, van zulk luid tromgeroffel. Lees verder “Heel erg oké”

Mijn leesjaar 2025

Mag ik beginnen met heugelijk nieuws? Nadat ik de afgelopen jaren behoorlijk teleurgesteld was in verreweg het meeste wat ik las, ben ik dit jaar van meer dan een enkel boek echt onder de indruk. Natuurlijk, niet alle 37 boeken waren groots. Zo moest ik – een collega wilde het klassikaal lezen – ook door Joe Speedboot van Tommy Wieringa heen. Al jaren wil ik niets meer van hem lezen, maar goed, leerlingen zouden het leuk vinden, was de belofte. Bleek vies tegen te vallen. En dat snap ik ook wel. Maar ook waar het geen corvee voor de leeslijst betrof, las ik toch nog wat beroerde boeken. In de meeste gevallen las ik ze ook niet uit. Lees verder

Nog een kans voor Pirandello

Over Iemand, niemand en honderdduizend van Luigi Pirandello

Pirandello-iemand-niemand-en-honderdduizend God, wat heb ik hem vervloekt. Zittend op de Aventijn met Pirandello in mijn hand, Novelle per un anno. Ik studeerde in Italië en volgde een vak over deze schrijver. De taal sprak ik inmiddels meer dan behoorlijk, maar het literaire Italiaans was nog moeilijk. Ik ploegde maar moeizaam door Pirandello’s verhalen over ruraal Sicilië. Ik heb me altijd afgevraagd of het de schrijver was, in 1934 gelauwerd met de Nobelprijs, die me niet echt aanstond of dat het mijn tekortschietende Italiaans was. Onlangs vond ik in de kringloopwinkel een vertaling van zijn roman Iemand, niemand en honderdduizend. Vooruit, nog een kans dan. Lees verder “Nog een kans voor Pirandello”

Blijf je je hele leven wie je denkt te zijn?

Over De herinnerde soldaat van Anjet Daanje

Anjet-Daanje-De-herinnerde-soldaat ‘Je kunt verhalen herzien en nieuwe verhalen beginnen,’ zei Sander Kollaard eens in een interview. ‘Wat essentieel is om te begrijpen aan de hele discussie over identiteit, is dat het verhalen zijn die we onszelf en anderen vertellen.’ Het lijkt of Anjet Daanje met deze zinnen in haar hoofd De herinnerde soldaat heeft geschreven. Vorig jaar las ik voor het eerst iets van haar en nu deze roman. Ik denk dat het het beste boek is dat ik in jaren heb gelezen. Lees verder “Blijf je je hele leven wie je denkt te zijn?”

Rouwdouwer legt rekenschap af

Over Rouwdouwers van Falun Ellie Koos

‘Waarom zijn we zo gemaakt dat we de wereld niet verdragen?’ Ada vraagt het zich af wanneer een pasgeboren puppy moeite heeft met overleven omdat hij verstoten is door de moeder. Een opmerkelijk moment waarin ze iets van gevoel toelaat – haar vader en zij waren immers rouwdouwers. Ada jankt niet, zoals ze het zelf zegt, in tegenstelling tot haar broertje Broos. Deze levenshouding van Ada wordt in het debuut Rouwdouwers van Falun Ellie Koos op de proef gesteld – dat voel je aan alles. Ik kreeg deze roman getipt en hoewel ik aanvankelijk nog enige reserves had, vond ik het steeds beter worden. Lees verder “Rouwdouwer legt rekenschap af”

Pijn is een pikhouweel

Over Nachtschade van Emma Laura Schouten

Emma-Laura-Schouten-Nachtschade ‘Het liefst dreef ik op mijn rug, zodat mijn oren zich net onder de waterspiegel bevonden en het gillen van andere kinderen werd gedempt in de stilte van de onderwaterwereld.’ De hoofdpersoon in Nachtschade, de debuutroman van Emma Laura Schouten, beschrijft hoe ze ‘s zomers in het duinmeer drijft. Mooi beeld. Dit staat in het begin van de roman en hoe langer je leest, hoe meer je begrijpt dat de hoofdpersoon behoefte heeft aan een leven ‘gedempt in stilte’. Ze lijdt aan migraine, welks aanvallen haar dwingen om dagen door te brengen in ‘tussentijd’ met de gordijnen gesloten – ook het licht moet gedempt. Lees verder “Pijn is een pikhouweel”

De weg het woud uit

Over Hutten bouwen van Sonja Schulte

Sonja-Schulte-Hutten-bouwen ‘Nel mezzo del cammin di nostra vita,’ begint Dante zijn Commedia, ‘mi ritrovai per una selva oscura.’ Of in vertaling van Ike Cialona en Peter Verstegen: ‘Op ‘t midden van ons levenspad gekomen,/ kwam ik bij zinnen in een donker woud.’ Het bos om jezelf te hervinden, maar het is bij uitstek ook een plek om te verdwalen. In Hutten bouwen, het debuut van schrijver en beeldend kunstenaar Sonja Schulte (1982), vervult het bos beide functies. ‘Het bos lijkt een enorme wereld, maar een veilige: ik ben op een eiland, ik kan hier niet verdwalen. Het is onmogelijk om echt te verdwijnen en ik kan dus zo ver verdwijnen als ik wil.’ Lees verder “De weg het woud uit”

Mijn leesjaar 2024

Eerst het zuur, dan het zoet. Het zoet: de beste boeken die ik afgelopen jaar las. Maar eerst dus. Dat er een leescrisis is in Nederland is genoegzaam bekend. Uit het laatste vergelijkende internationale onderzoek PISA (uitgevoerd in 2022) bleek dat Nederlandse vijftienjarigen slechter zijn gaan lezen dan hun leeftijdsgenoten vier jaar eerder. Een derde van de jongeren haalt het minimumniveau niet om mee te kunnen in de maatschappij en loopt het risico om laaggeletterd school te verlaten. Vanaf 2015 laat de leesvaardigheid een scherpe daling zien. Volgens onderzoeker Jeroen Dera is de leescrisis breder dan alleen het niveau: elk jaar worden er minder boeken gekocht en minder boeken uitgeleend bij de bibliotheek. Zolang het niet-verhogen van de btw op boeken en tijdschriften nog geen dekking in de begroting heeft, ben ik er niet gerust op en kun je verwachten dat er nog weer minder boeken gekocht worden. Nu maak ik mij hier, als docent Nederlands, natuurlijk grote zorgen om. Maar waar ik mij ook zorgen om maak: mijn eigen ‘leescrisis’. Lees verder

Bespiegelingen in opengelaten ruimte

Over Bluets van Maggie Nelson

Maggie Nelson Bluets Ergens halverwege het gesprek kwam de vraag op wat we eigenlijk lazen. Een essay, vond ik. De vriend met wie ik sprak – we hadden het over Bluets van Maggie Nelson – ging in zijn lezing ervan uit met een roman van doen te hebben. Ik miste een kern in dit boekje, welks aanwezigheid ik toch wel prettig vond in een essay. Een lijn? Waren het meer losse aantekeningen? Laten we het erop houden dat Bluets zich niet makkelijk laat classificeren – en dat denk ik ook niet wil. Lees verder “Bespiegelingen in opengelaten ruimte”

Blijf op de hoogte