Zinloze omwegen

De-omwegen-Jeroen-Theunissen‘Mérite le détour,’ zegt een Guide du routard soms van een bepaalde bezienswaardigheid: ook voor wie niet direct in de buurt is, is het zeker de moeite om even te gaan kijken. En wie op reis is kan ook in plaats van de snelste weg ergens heen de toeristische route nemen, een weg die omwille van zichzelf al de moeite waard is.

Met De Omwegen schreef Theunissen een breed opgezette geschiedenis van de familie Goetgeluck. De drie broers Johan, Jonas en Joris verlaten het ouderlijk huis in Vlaanderen, maar ieder kiest daarbij zijn eigen weg: Johan reist de wereld rond van congres naar congres als linkse intellectueel, Jonas vertrekt naar Amerika om miljonair te worden en Joris gaat op reis en doet daarbij onherbergzame gebieden aan. Hun omzwervingen leiden echter weer naar huis, waar de andere familieleden achter waren gebleven. Maar zijn de omwegen in de gelijknamige roman van Jeroen Theunissen nu echt de moeite waard? Lees verder “Zinloze omwegen”

Vlot en vlak

lanoye_front_gelukkigeslaven.indd

Ik geloof niet dat ik een Lanoye-lezer ben. Zijn veelgeprezen boekenweekgeschenk Heldere hemel (2012) heb ik niet uitgelezen. Kwam er niet van, het pakte me te weinig. Maar een boekenweekgeschenk is wellicht ook niet de beste kennismaking. Nu las ik Gelukkige slaven, Lanoyes laatste roman. Met veel vaart geschreven, dat zeker, maar het verhaal vond ik toch erg matig.

In Gelukkige slaven is Tony Hanssen door gokschulden in de macht gekomen van de Chinese zakenmagnaat meneer Bo Xiang. Hij moet mevrouw Bo Xiang als toyboy vergezellen op een reisje naar Argentinië, waar het natuurlijk helemaal misgaat: mevrouw Bo Xiang komt te overlijden. Vervolgens moet hij natuurlijk zorgen dat de kist goed en wel in China aankomt. En dan is er nóg een Tony Hanssen; qua leeftijd en uiterlijk komt hij redelijk overeen met zijn naamgenoot. Deze tweede Tony Hanssen was tot de financiële crisis in 2008 een handige zakenbankier; nu is hij zijn vermogen kwijt. Zijn plan om weer veel geld te verdienen bestaat eruit om een neushoorn te schieten en de hoorns te verkopen aan meneer Bo Xiang. Lees verder “Vlot en vlak”

Een beetje alsof verdwijnen

Het verdwijnen van Robbert‘Ik had het plan opgevat om halsoverkop te vertrekken.
Mijn appartement was bijna leeg. Er stond alleen nog maar het nodige: een bed en een lamp. De meeste spullen die ik bezat, had ik verkocht of weggegooid. Wat ik overhield, paste in een koffer. Het was een grote koffer, dat wel.’ Zo begint het ‘tragikomische verhaal’ (staat op de achterflap) en ik dacht gelijk: oh, help. Ik zie het namelijk niet voor me: alles in één koffer. Slaapt hij op een luchtbed? En een staande lamp zal het dan ook wel niet zijn – eerder een zaklampje. Tien pagina’s verder blijkt hij ook nog een ‘vaste lijn’ te hebben, maar waarom je die in je koffer zou stoppen voor op reis, is me een raadsel. Ben ik nu flauw? Ontzettend. Maar het is Robbert Welagen die deze leeshouding uitlokt met zijn boek. Lees verder “Een beetje alsof verdwijnen”

Portet van zijn grootvader

Hertmans - Oorlog en terpentijn‘Exegi monumentum aere perennius,’ dichtte Horatius, ‘regalique situ pyramidum altius/ quod non imber edax, non Aquilo impotens/ possit diruere aut innumerabilis/ annorum series et fuga temporum.’ In vertaling: ‘Ik heb een monument voltooid, duurzamer dan brons, grootser dan de koninklijke piramiden. Het kan niet vernield worden door de bijtende regen, de razende wind, door een ontelbaar aantal jaar, zelfs niet door de snelvoorbijgaande tijd.’ Ook Stefan Hertmans heeft met Oorlog en terpentijn een monument opgericht, voor zijn grootvader.

Hertmans kreeg de aantekenboeken van zijn grootvader Urbain Martien waarin deze zijn herinneringen aan zijn leven en met name zijn herinneringen aan de Eerste Wereldoorlog had opgeschreven. Al lange tijd liep Hertmans ermee rond en nu, vlak voor het honderdste herdenkingsjaar van de oorlog heeft hij er een boek van gemaakt, waarin het verhaal van zijn opa, een kleine held, de geschiedenis van Europa toont. Lees verder “Portet van zijn grootvader”

Haast is er nergens

Over Berichten van een zakenman van D. Hooijer

D-hooijer-berichten-van-een-zakenman-‘Haast is er nergens,’ schreef D. Hooijer aan haar uitgever Van Oorschot vorig voorjaar –  haar nu verschenen roman Berichten van een zakenman was nog niet definitief af. Ze kampte weliswaar met haar gezondheid, maar haar overlijden eind september kwam toch onverwacht. Haar roman kwam nog af en is nu verschenen. Met Berichten van een zakenman heeft ze een prachtig, Hooijeriaans verhaal nagelaten.

In haar kenmerkende stijl, met eenvoudige zinnen waarachter een hele wereld schuilgaat, beschrijft D. Hooijer de lotgevallen van vier homoseksuele mannen. Peter Landsman valt op oudere mannen. Hij verlaat zijn vriend Carl, die verliefd is geworden op een ander, en gaat terug naar zijn oude geliefde Reggy, een Indonesische man die nog getrouwd is met zijn vrouw Petula en tegelijkertijd een relatie heeft met zijn iets oudere oom Ted. Gecompliceerde liefdesrelaties: het doet denken aan het verhaal ‘Sleur is een roofdier’ uit de gelijknamige verhalenbundel waarmee Hooijer in 2008 de Libris Literatuurprijs won. Lees verder “Haast is er nergens”

La sprezzatura

La superbaIlja Leonard Pfeijffer stapte in 2009 op de fiets om van Leiden naar Rome te fietsen. Onderweg werd hij verliefd op Genua. Prachtige stad zonder dat het een openluchtmuseum is geworden en daarmee is Genua een uitzondering op andere mooie Italiaanse steden. Het is een stad die geleefd wordt, vertelde Pfeiffer in gesprek met Wim Brands. Hij kwam bijna in de verleiding om het woord authenticiteit te gebruiken – kun je nagaan. Zijn leven in Leiden werd te comfortabel, te makkelijk. Met zijn vriendin besloot hij te emigreren. Genua werd zijn nieuwe woonplaats. Hetzelfde Genua waar Pfeijffers roman La superba zich afspeelt. Lees verder “La sprezzatura”

Het volledige leven

Willem Otterspeer - De mislukkingskunstenaarWat is een biografie? Is het wetenschap? Mensen promoveren erop. Is het een literair genre? Volgens mij toch ook wel. Wat moet een biografie doen? Waarom lees ik ze – soms? Eigenlijk heel eenvoudig: om meer te weten te komen over iemand. Maar hier begint het: wat wil ik van die iemand weten? Als ik mij even beperk tot de biografieën van schrijvers: wil ik meer weten van hun werk (dat ik bewonder) of meer van het leven? In ieder geval hun werk. En van hun leven ook wel iets; volgens mij hangen werk en leven samen. Maar hoeveel wil ik dan weten?

Ik ben denk ik in het leven van een schrijver geïnteresseerd voor zover het met zijn werk te maken heeft. Nu wil ik ook niet heel kinderachtig zijn; dat leven mag mooi beschreven zijn met leuke anekdotes. Maar de biograaf moet de verleiding weerstaan om alles maar op te schrijven. Lees verder “Het volledige leven”

Bijzonder geslaagd experiment

Black BoxHet mocht geen experiment worden. Een verhaal via Twitter moet meer zijn dan gewoon een verhaal zin voor zin tweeten. En dus schreef Egan – ze werkte er, met tussenpozen, een jaar aan – een serie tweets die bij elkaar een verhaal vormen: Black Box. Ze schreef het in een Japans notitieboek met acht vakjes per pagina, ieder vak net groot genoeg voor de 140 tekens die een tweet groot mag zijn. Zo te werk gaan is wel degelijk een experiment – een geslaagd experiment mag ik wel zeggen.

Ik heb het verhaal niet in een keer gelezen, maar verspreid over tien dagen zoals het in eerste instantie via Twitter verspreid gepubliceerd werd. Je moet je een beetje beheersen om niet alles in een keer te lezen, maar dat loont wel. Wie het in een keer leest, zou het misschien te snel zat zijn. Je merkt bij het lezen echt dat het verhaal als tweets geschreven is. Het zijn geen zinnen in een verhaal met afwisseling tussen lange en korte, zinnen met handeling, beschrijving en dialogen; het zijn stuk voor stuk tweets die ook los van elkaar overeind moeten blijven staan – oneliners haast. Lees verder “Bijzonder geslaagd experiment”

Twitteratuur

twitteratureLiteratuur en Twitter: een vruchtbare combinatie? Is literatuur geschikt voor het kortademige Twitter? Nu bestaan er natuurlijk (ultra)korte verhalen. Die zouden met gemak op Twitter kunnen, zeker Hemmingways beroemde six word story: ‘For sale: baby shoes, never worn.’

Maar hoe zit het met langer werk? Penguin heeft er zo’n boekje van, genaamd Twitterature. Literaire klassiekers worden in een aantal tweets samengevat. Best een aardig idee, maar het resultaat is een beetje flauw. Daan Heerma van Voss ging een stap verder. Hij vatte zijn roman Zonder tijd niet samen op twitter, maar kwetterde de tekst integraal door. Of dit het leesplezier verhoogt, weet ik overigens niet – het zal wel lang duren. Lees verder “Twitteratuur”

Een illusie armer

Butchers Crossing‘Schrijvers en publiek hebben elkaar gevonden in een onvoorspelbaarheid waar geen marketingplan tegenop kan. Ze rennen over de steppen, de industrie in verwarring achterlatend. Dat is een bevrijding voor iedereen,’ schreef Arjen Fortuin over het boekenjaar 2013. We zijn moe na de ‘plofboeken’, van voetballerbiografie tot clitlit, die de industrie ons door de strot heeft geduwd met grote marketingacties. Nu kiezen wij lezers zelf weer wat we willen lezen. En dan kiezen wij lekker klassieke schrijvers: Isaac Babel, Simon Carmiggelt en John Williams. We hebben behoefte aan goede literatuur, na in 2012 een jaar lang meegenomen te zijn van hype naar hype. Lees verder “Een illusie armer”

Blijf op de hoogte