‘Amerikaanse onderzoekers volgden twintig jaar lang een groep van achthonderd kinderen. Wat blijkt? Je gedrag als kleine dreumes voorspelt je prestaties op latere leeftijd,’ las ik onlangs in de krant. Zou het werkelijk? Hoeveel is maakbaar? Of ligt alles al vast vanaf het begin? Niña Weijers schreef over deze vragen haar debuutroman De consequenties. Lees verder “Niña Weijers: een auteur om te volgen”
Geschreven zelfportret
Een voorwerp of een herinnering, meer heeft Nicolaas Matsier niet nodig om zijn gedachten in werking te stellen. In Compositieportret schetst hij een beeld van zichzelf in zestig korte hoofdstukken, elk niet langer dan een paar pagina’s. ‘Zo onthult dit mozaïek in stukjes en beetjes wie Nicolaas Matsier is, wat hem heeft gevormd en wat hem intrigeert,’ zoals de achterflap uitlegt. Deze stukjes en beetjes hebben een columnachtig karakter – sommige stukken verschenen ook op de achterpagina van het NRC. Matsier vindt zijn onderwerpen in het alledaagse en beschrijft zijn observaties mooi, maar te vaak hebben zijn stukken niet veel meer om het lijf dan een voortreffelijke stijl. Wat mist is een beschrijving die het bekende op een nieuwe manier laat zien.
Het venijn van het gelijk
Een mislukte carrière aan de universiteit, eenzaamheid, Parijs en later Brussel en meesterwerken waar hij lange tijd niet meer bij in de buurt zou komen. In het tweede deel van de Hermansbiografie De zanger van de wrok beschrijft Willem Otterspeer Hermans’ leven van 1953 tot zijn dood in 1995. Na het lezen van het eerste deel De mislukkingskunstenaar hoopte ik dat Otterspeer zich zou inhouden met het aantal zinloze details, en in plaats daarvan meer aandacht zou besteden aan belangrijke zaken in het leven van Willem Frederik Hermans. Deels vond ik De zanger van de wrok inderdaad beter, maar er blijft toch ook veel aan te merken op dit boek. Lees verder “Het venijn van het gelijk”
Compassie: wéér een goed boek van Stephan Enter
Bijna veertig, geen vaste relatie: Frank van Luijn probeert eens wat uit en schrijft zich in bij een internetdatingsite. Op de eerste pagina’s van Stephan Enters nieuwe roman Compassie leren we hem kennen als een beetje een eikel. Een figuur dat uitermate tevreden met zijn leven en vooral zichzelf is. Geen vastigheid, veel vrouwen. ‘Wanneer ik een glas te veel op heb, spreek ik niet over relaties, maar “affaires”, en ventileer ik de dijenkletser dat het woord huwelijk in het Nederlands op slechts twee woorden rijmt, te weten gruwelijk en afschuwelijk.’ Zo’n man dus. Gaandeweg het boek echter, laat Stephan Enter het beeld van Frank langzaamaan kantelen, waardoor je als lezer misschien moet heroverwegen met welk personage je het meest compassie moet hebben. Lees verder “Compassie: wéér een goed boek van Stephan Enter”
Het boek als landschap
Over De duimsprong van Miek Zwamborn
Schrijfster, beeldend kunstenares en vertaalster Miek Zwamborn was tot maart ‘schrijver-in-residentie’ bij het Gemeente Museum in Den Haag. Zes maanden lang mocht zij door de collectie van het museum struinen. ‘Vanuit haar fascinatie voor oerlandschappen en bijzondere weersomstandigheden ging zij in het museum op zoek naar “opgesloten natuur”. De kunstwerken die zij verzamelde, inspireerden haar tot prachtige gedichten. Het resultaat is te zien in de tentoonstelling “Getemde Hemel”,’ lees ik op de website. Toevalligheid wil dat ik net Zwamborns derde roman De duimsprong heb gelezen. Ook in deze roman staat het landschap centraal. Lees verder “Het boek als landschap”
Als de auteur voorleest
‘Hörbücher verkaufen sich so gut wie noch nie,’ schreef de Frankfurter Algemeine Zeitung onlangs. ‘2014 wurden in Deutschland 14,3 Millionen CDs verkauft, ein Rekordergebnis, obwohl seit Jahren auch die Zahl der Downloads steigt. Noch immer werden 80 Prozent aller Hörbücher hierzulande in physischer Form gekauft, 20 Prozent in digitaler Form. Der Anteil der Hörbücher am Buchmarkt wächst kontinuierlich, im vergangenen Jahr betrug er 4,2 Prozent.’ Ook ik luisterde onlangs naar twee boeken: De inscheper en Julia, beide voorgelezen door auteur Otto de Kat zelf. Lees verder “Als de auteur voorleest”
Omkijken naar het verleden
In zijn nieuwe roman De langste nacht brengt Otto de Kat de verhaallijnen uit zijn vorige romans samen. ‘Van alle drie de personages loop ik nog steeds na te denken hoe het met ze zou gaan,’ zei hij in een interview na verschijning van Bericht uit Berlijn. Stond in die roman de diplomaat Oscar Verschuur centraal, nu is zijn dochter Emma de hoofdfiguur. Inmiddels 96 jaar oud, trekt ‘s nachts haar leven aan Emma voorbij. Een leven van geluk, gemis en half geopenbaarde geheimen dat Otto de Kat mooi invoelbaar weet te maken. ‘Ze heeft zoveel gezien en niet begrepen, ze is zo lang een telkens terugkerend verleden ontvlucht, ze is zo bang geweest voor het onkenbare van alles, voor de reis terug. Nu kijkt Emma eindelijk om.’ Lees verder “Omkijken naar het verleden”
Geschiedenis van het lezen
Het begon in het vierde millennium voor Christus: lezen. Voor zover we weten. Het oudste schrift werd halverwege de jaren tachtig gevonden op twee kleine kleitabletten uit die tijd. Essayist en bibliofiel Alberto Manguel begint hier zijn Geschiedenis van het lezen. Maar van wát is dat eigenlijk een geschiedenis? Wat doen we dan, als we lezen? Het is een vraag die we al eeuwen proberen te beantwoorden, maar waarop we het antwoord nog niet weten. Lees verder “Geschiedenis van het lezen”
Verbonden door een draad
Alleen het omslag al maakte mij benieuwd naar Elders van Martijn Knol. Frisbees komen namelijk niet vaak voor in de literatuur. Slechts drie voorbeelden kende ik, en in twee daarvan was het slechts in een flits. Zo wordt er in de meesterlijke novelle van Peter Verhelst De memoires van een luipaard een frisbee gegooid, heel terloops:
Een jongen gooide een frisbee naar een jongen die aan de andere kant van de straat stond. Rakelings over de daken van de auto’s.
Laten zien waar je voor staat
Zonder twijfel is Joost de Vries de interessantste schrijver van zijn generatie. Zijn debuutroman Clausewitz kon uiteindelijk de belofte van de eerste hoofdstukken niet helemaal waar maken, maar in ieder geval getuigde de roman van durf. Ook in De republiek wist De Vries met succes een romanwereld intelligent neer te zetten, vol verwijzingen ook naar literatuur, film en wat niet al – Joost de Vries heeft een brede interesse. Die brede interesse zie je terug in de essaybundel Vechtmemoires. Niet ieder stuk daaruit is even goed en wie Joost de Vries kent uit De Groene of Das Magazin zal bekend werk tegenkomen, maar desondanks is Vechtmemoires de moeite waard. Deze verzameling essays geeft namelijk een duidelijk beeld van waar Joost de Vries voor staat als schrijver. Lees verder “Laten zien waar je voor staat”