Zonder dat het er staat

Wanneer je zo net na het middaguur naar de boekhandel gaat, zijn de dozen van het Centraal Boekhuis uitgepakt. De vers geleverde boeken zijn binnen, soms liggen ze al uitgestald in de winkel. Naar de nieuwe roman van Jannie Regnerus keek ik al enige tijd uit en op de dag van verschijnen om half één stond ik dus bij Linnaeus Boekhandel. Meteen die middag begon ik in Voorbij de dagen en bij de eerste pagina wist ik dat ik mij met goede reden naar de winkel had gerept.

Voorbij de dagen vertelt het verhaal van Lena en Lukas, collega’s tussen wie een gepassioneerde liefde opbloeit. Complicatie is dat beiden getrouwd zijn, hun vaste levens hebben. ‘Zij ontmoeten elkaar alleen in het donker, waar ze de illusie in stand kunnen houden dat hun geheime affaire niemand schaadt,’ vermeldt de achterflap. Eigenlijk hoef je niet meer te weten over de plot – en dat is geen diskwalificatie. Bij Jannie Regnerus gaat het veel meer om de stijl dan om wat er precies allemaal gebeurt.

Onderzeese wereld

Afgelopen zomer las ik Caledonian Road van Andrew O’Hagan – een onderhoudend boek dat goed in elkaar zit, maar ik ergerde me ook een beetje. O’Hagan maakt alles zo expliciet, zijn alwetende verteller benoemt alles. Jannie Regnerus is wat dat betreft het tegendeel. Nergens benoemt ze, alles is indirect. Zo zitten er passages in die losstaan van plot maar er tegelijk alles mee te maken hebben.

Zo beschrijft Regnerus hoe Japanse vrouwen voor kust van Shima zonder zuurstof naar zeewier, zee-egels en oesters duiken op dertig meter diep. ‘Vanuit de onderzeese wereld brengen ze schatten mee naar boven, delicatessen en kostbare parels, geliefd vanwege de perfect ronde vorm en hoge glans. Hun gewaagde zoektochten zijn niet zonder gevaar, door de grote drukverschillen is er een reële kans dat zij in de diepte het bewustzijn verliezen en op de zeebodem sterven.’

Meesterwerken

Net als haar eerdere is Voorbij de dagen een prettig korte roman; het telt slechts 104 pagina’s. Zes jaar geleden sprak ik Jannie Regnerus naar aanleiding van haar vorige roman, het ook al zo mooie Wolkenpaviljoen. We hadden het toen ook over de lengte van haar romans. De eerste versie van haar romans is twee keer zo lang, maar dan begint het snoeien tot de kern. ‘Ik kom uit de kunstwereld en verbaas me er altijd over dat in de literaire wereld zoveel belang lijkt te worden gehecht aan omvang. Neem nu Het melkmeisje van Vermeer of De nachtwacht van Rembrandt, het zijn toch allebei meester­werken?’

Precies deze vergelijking lees ik nu ook weer tegen het einde in Voorbij de dagen.

In de kunsten zegt meetbare omvang niets over de relevantie en waarde van een werk. Het melkmeisje van Vermeer past wel vijfenzeventig keer in De nachtwacht van Rembrandt, beide schilderijen hangen in de Eregallerij van het Rijksmuseum. Duur zegt niets over de intensiteit van haar ervaringen, de diepte van liefde.

Op de vrijdag van verschijnen had ik niet eens zo veel tijd om te lezen, zaterdag was het uit. Ik houd van korte romans met hun samengebalde intensiteit. Ik hoef niet zo nodig eindeloos in een roman te verblijven. Het mooie van deze roman is namelijk dat je keer op keer een pagina kunt openslaan en weer een mooie zin leest, een treffend beeld tegenkomt. En dat dat alles weer oproept zonder dat het er staat.

Jannie Regnerus – Voorbij de dagen | harde kaft, 104p. | 1e dr. Van Oorschot